Genel kanı fistülün abdesti bozmadığı yönündedir. Dinimiz, temizlik konusuna son derece büyük önem verir. Özellikle ibadetlerin geçerliliği için maddi ve manevi temizlik ön koşul kabul edilir. Bu bağlamda abdest; namaz gibi ibadetlerin temel şartlarından biridir. Ancak bazı sağlık durumları, bu şartların yerine getirilmesini zorlaştırabilir. Fistül (özellikle anal fistül) gibi sürekli veya aralıklı şekilde akıntıya yol açan rahatsızlıklar, pek çok Müslümanın aklına şu soruyu getirir: Fistül abdesti bozar mı? Öncelikle kavramları tanıyarak, bu soruya bir açıklık getirmeye çalışalım. Zira diyanet fetvalarında bu konuda bir bilgi yer almıyor.
Fistül Nedir?
Tıbbi olarak fistül, vücutta iki doku ya da organ arasında anormal bir kanal oluşmasıdır. Özellikle makat (anal) bölgesinde oluşan fistüller, sürekli ya da aralıklı olarak iltihaplı akıntıya sebep olabilir. Bu durum, kişinin sürekli temizlik ihtiyacı hissetmesine ve ibadetlerini yerine getirirken zorlanmasına neden olur.
Abdesti Bozan Durumlar Nelerdir?
Fıkıh kitaplarında abdesti bozan durumlar net bir şekilde belirtilmiştir. Bunlar arasında büyük veya küçük abdest yapmak, yellenmek, cinsel ilişki, kan ve irin gibi necasetin vücuttan çıkması gibi durumlar sayılır. Bu açıdan bakıldığında, makat bölgesinden gelen iltihaplı bir akıntı abdestin bozulmasına sebep olur.
Fistül ve “Özür Sahibi” Kavramı
İslam fıkhında, belli bir sağlık problemi nedeniyle abdesti uzun süre muhafaza edemeyen kişiler özür sahibi olarak tanımlanır. Fistül de bu duruma örnek teşkil eder. Eğer fistülden gelen akıntı devamlılık arz ediyorsa ya da her namaz vaktinde tekrarlıyorsa, kişi özür sahibi sayılır.
Özür Sahibi Olanlar Ne Yapmalı?
- Her namaz vakti için ayrı abdest alınır.
Özür sahibi bir kişi, her farz namaz vaktinde bir defa abdest alır. Bu abdest ile o vakit içinde dilediği kadar namaz kılabilir, Kur’an okuyabilir. - Akıntı devam etse bile abdest geçerlidir.
Namaz vaktinde alınan abdest sonrasında fistülden gelen akıntı, abdesti bozmaz. Çünkü bu durum, kişinin elinde olmayan bir özür sayılır. - Yeni vakit girince abdest tazelenir.
Bir sonraki namaz vakti girdiğinde, önceki abdest geçerliliğini yitirir ve yeni bir abdest alınması gerekir.
Temizlik ve Hijyen
Her ne kadar bu durum bir özür olarak kabul edilse de, İslam dini temizlik konusunda hassasiyet gösterir. Mümkünse akıntının dışarı sızmasını engelleyen özel ped veya tıbbi malzemeler kullanılmalı, iç çamaşır sık sık değiştirilmelidir. Bu, hem ibadet huzurunu artırır hem de kişinin kendini daha rahat hissetmesini sağlar.
Kolaylık Dinin Bir Parçasıdır
Allah Teâlâ Kur’an-ı Kerim’de “Allah sizin için kolaylık ister, zorluk istemez” (Bakara, 2/185) buyurur. Fistül gibi rahatsızlıklar, geçici veya kalıcı özür kapsamında değerlendirilir ve kişinin dini görevlerini yerine getirebilmesi için kolaylık sağlanır. Bu yüzden bu tür bir sağlık problemi yaşayan kimseler, dini sorumluluklarını yerine getirme konusunda kendilerini baskı altında hissetmemeli; fıkhi kolaylıklardan yararlanarak ibadetlerine devam etmelidir.