Hayır, fare öldürmek orucu bozmaz.
Oruç; yeme, içme ve cinsel ilişki gibi fiillerle bozulur. Bir canlının — bu örnekte bir farenin — öldürülmesi, orucun bozulmasına neden olan fiiller arasında yer almaz. Ancak bu tür fiillerin dinen başka yönlerden değerlendirilmesi mümkündür. Özellikle niyet, kasıt ve kişinin ruh hali gibi unsurlar da göz önünde bulundurulmalıdır.
Fare Öldürmek Dinen Caiz midir?
İslam dininde fare, zararlı hayvanlar (fasık hayvanlar) sınıfında değerlendirilir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bazı hayvanların öldürülmesini mübah kılmıştır. Fare de bu hayvanlar arasında sayılmıştır.
Hadis Kaynağı:
“Beş hayvan vardır ki, bunlar harem bölgesinde dahi öldürülür: Akrep, fare, karga, köpek (vahşi olan) ve yılan.”
(Buhari, Hac 82; Müslim, Hac 67)
Bu hadis doğrultusunda, fare zararlı ve pislik taşıyan bir hayvan olduğundan, özellikle insanların yaşadığı alanlarda öldürülmesi dinen caiz görülmüştür.
Oruçluyken Fare Öldürmenin Hükmü
- Fare öldürmek, fiziksel bir müdahaledir, ancak yeme-içme veya cinsel yakınlık gibi orucu bozan temel eylemlerden değildir.
- Oruç esnasında nefsi kontrol, sabır ve sakinlik esas alınır. Bu nedenle fareyi öldürürken kişinin öfkesine kapılıp aşırıya kaçması, ahlaki anlamda değerlendirilir, fıkhi anlamda orucu bozmaz.
- Oruçlunun çevresine ve kendisine zarar vermemesi önemlidir. Fare gibi zararlı hayvanların öldürülmesi ise kendini koruma kapsamındadır.
Mezheplere Göre Değerlendirme
Farklı mezheplerin bu konuya doğrudan dair özel hükümleri olmamakla birlikte, orucu bozan fiiller konusunda genel prensipleri dikkate alındığında ortak kanaat şöyledir:
| Mezhep | Görüşü |
|---|---|
| Hanefi | Fare öldürmek orucu bozmaz. Ancak oruçlu iken kişinin öfkesine hâkim olması gerekir. |
| Şafii | Oruç, mideye giren şeylerle bozulur. Fare öldürmek bozan bir fiil değildir. |
| Maliki | Dışsal müdahaleler orucu bozmaz; fare öldürmek bu kapsama girmez. |
| Hanbeli | Fare öldürmek orucu bozmaz. Ancak gereksiz şiddet ve öfke hoş görülmez. |
Fare öldürmek, orucu bozan bir fiil değildir. Ancak kişinin davranış biçimi, niyeti ve tutumu ibadet bilinciyle uyumlu olmalıdır. Dini hükümlere göre, zararlı hayvanların öldürülmesi caizdir; dolayısıyla bu eylemin oruca zarar verdiğine dair bir delil bulunmamaktadır.
Kısa Not:
Oruç sadece bedensel değil, aynı zamanda ruhsal bir ibadettir. Bu nedenle oruçluyken yapılan her eylem ibadet ahlakına uygun olmalıdır. Fare gibi zararlı canlılar öldürülse dahi bu esnada öfkeden, aşırılıktan ve vahşilikten uzak durulması, İslam’ın güzel ahlak anlayışıyla örtüşür.